Beslommeringen

‘Life is what happens to you while you’re busy making other plans.’ John Lennon maakte deze quote van Allen Saunders bekend, en ik vind hem zeer treffend. Kijk om je heen, je mist een hoop mooie dingen als je alleen aan de toekomst denkt. Maar ik lees ook: verwacht niet dat het leven zich zonder slag of stoot aanpast aan jouw plannen. Deze laatste uitleg is wat mij betreft tekenend voor de onderwijspraktijk.

Het plan

Wat is het doel van de basisschool? Vaak worden leren lezen, rekenen en schrijven als eerste genoemd. Daarna volgen vaak de zaakvakken: aardrijkskunde, geschiedenis, biologie. Praat je er langer dan één minuut met iemand over, dan blijkt dat de basisschool eigenlijk overál voor zou moeten zorgen: van spelling tot opvoeding, van digitale vaardigheden tot weerbaarheid. En dat wordt in de praktijk ook wel van ons verwacht: ik kan je een weekplanning laten zien met daarop vijftien vakken, waarvan ik er zeker vier elke dag moet geven. We hebben een lekker vol programma, met hoge doelstellingen en verwachtingen.

Maar dan…

Maar dan komt mijn groep de klas binnen na de ochtendpauze. Ik zie bedrukte gezichten, sporen van tranen; ik voel een lading in de lucht, het ruikt bijna naar ozon na een blikseminslag. Voorzichtige conclusie: er is iets gebeurd. En als ik er niks mee doe, gaat zeker de helft van mijn klas niets leren. Ik moet er wat mee. Dus peil ik voorzichtig bij het chagrijnigst ogende kind wat er toch loos is, en na wat doorvragen bij anderen blijkt het een probleem van de hele groep. Shit, daar gaat de volgende les die klaarstaat op het digibord. Er moet gewerkt worden, en wel aan het belangrijkste doel van ons onderwijs: om kinderen in alle opzichten voor te bereiden op een rol in de samenleving. Problemen moet je oplossen, en voordat deze beslommering eruit is komen ze niet tot leren. De ene klas heeft dit meer nodig dan de andere, maar reken er maar op dat in dit soort zaken tijd gaat zitten. De weekplanning is een prachtig georkestreerde utopie: in werkelijkheid kom je lang niet overal aan toe.

Doen wat je kan

Als ik een niet nader te noemen politieke partij was (dit zou anders weleens een politieke column kunnen worden, en dat willen we natuurlijk niet), zou ik vervolgens bij tegenvallende resultaten aan de ouders van mijn leerlingen vertellen dat ik heel goede plannen had, maar dat ik werd tegengewerkt. Daarom zal ik vanaf de eerstvolgende lesdag mijn taken neerleggen: laat andere leerkrachten het maar oplossen. Doe ik dat? Nee. Ik wring mezelf in 1000 bochten, houd de moed erin en ga samen met de leerlingen keihard werken om er iets moois van te maken. Doen wat je kan. En ik weet zeker dat al mijn collega’s hetzelfde zouden doen: ‘You may say I’m a dreamer, but I’m not the only one.’