Maak lezen weer normaal

De uitslag van het internationale onderzoek PISA-2022 was er weer een waar we met zijn allen over mochten vallen: de Nederlandse jeugd leest nog minder goed dan in 2018, en zelfs slechter dan bijna alle andere Europese landen! Kommer en kwel, Sodom en Gomorra, om je kapot te schamen, enzovoorts enzovoorts. Als oorzaken worden corona, sociale media en het leesonderwijs aangemerkt. Nu is corona zeker niet helpend geweest, maar dit was een wereldwijde pandemie en hier hadden alle scholieren last van. Ook zijn sociale media niet uniek voor Nederland: de jeugd is internationaal in één vloeiende beweging aan het kromgroeien, turend naar hun draagbare steun en toeverlaat in 120 Hertz.

Het leesonderwijs is in de media ook al aangepakt: vooral de methode Nieuwsbegrip krijgt er van langs. Overigens niet onterecht. Maar het hangt niet alleen af van wat wij de kinderen aanbieden. We moeten ook de hand in eigen boezem steken. Want: wie van ons leest er zelf (nog)?

De leraar

Een lezende leraar, die weet welke boeken er op dit moment geschikt zijn om zijn/haar leerlingen aan te bieden, kan het verschil maken. Maar dat geldt ook andersom: een leraar die ‘Kruistocht in spijkerbroek’ en ‘De kinderkaravaan’ nog altijd als dé te lezen boeken aanprijst, slaat de plank mis. Deze twee boeken zijn weliswaar klassiekers en ontegenzeggelijk fantastische verhalen, maar hiermee pak je hooguit de al lezende leerlingen in, de bollebozen die zich in groep 7 of 8 al compleet zelfstandig aan dikke C-boeken zouden wagen. Het is juist de kunst om de niet-lezers aan het lezen te krijgen. Ze weg te lokken van de geestdodende platheid van ‘Dog Man’, ‘Het leven van een loser’ en ‘De Waanzinnige Boomhut’ met een belachelijk aantal verdiepingen. Dit lukt alleen als je weet wat er op dit moment te kiezen valt in de boekwinkel en bibliotheek. We moeten dus op de hoogte blijven en kinderboeken lezen.

De ouder

Laatst las ik ergens – ik heb niet onthouden waar, daarvoor houd ik mijn leesgedrag te slecht bij – dat er op Funda steeds minder boekenkast te vinden zijn in de woonkamers van te koop staande huizen. Ook ik heb met mijn vrouw al de discussie gehad of deze kast prominent in de kamer moest. Hij staat nu om het hoekje in onze achterkamer, maar gelukkig hebben de kinderen een boekenkistje naast het tv-meubel. Waarom ik dit allemaal vertel? Volwassenen lezen óók niet meer. Wij zijn het verleerd, besteden er geen aandacht aan en laten aan onze kinderen merken dat lezen een hobby is als alle andere: als je het niet leuk vindt, hoef je het niet te doen. Dat is dus een verkeerde boodschap: het is juist belangrijk dat lezen weer onderdeel van ons dagelijkse leven wordt.

Dus, leraren en ouders: maak lezen weer normaal. Ruim er tijd voor in, lees zelf, laat de kinderen merken dat ze op een leuke manier beter kunnen worden in lezen!